حداکثری کردن ولاء جمعی – حجت الاسلام امیری طیبی

خطبه آغازین و سپاس از نعمت ولایت رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه و اشرف بریته، الذی سمی فی السماء بأحمد و فی الأرضین بأبی القاسم مصطفی محمد. > (حضار: اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم) > الحمد لله الذی جعلنا من المتمسکین بولایة مولانا امیر المؤمنین. خدا را از عمق جان شکر می‌کنم این ذره‌پروری را، این لطف را، که روز غدیرِ مولا را در جمع رفقای مدح مولا هستم. باورم این است — نه برای خوشایند کسی می‌گویم، نه با کلمات بازی می‌کنم — محفل مدح مولا، محفل نظر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست. و امروز برای اینکه به چشم حضرت زهرا بیام، روز غدیر محضر شما رسیدم؛ منت‌دارم، افتخار می‌کنم خدمت شما بزرگواران هستم. من در حد ۱۰ دقیقه، یک ربع، چند کلمه عرض می‌کنم؛ روز مدحه، بیشتر استفاده کنیم از بلبل‌ها و شاعرها و لذت ببریم. ## ضرورت شناخت مفهوم مقابل ولایت آی… یکی از راه‌های شناخت یک مفهوم، این است که بدانیم مفهوم مقابلش چیست. امروز عید ولایت است؛ مفهوم مقابل ولایت چیست؟ این بُعد غیریت ولایت چیست؟ این یکی از چیزهایی است که ما شاید خوب متوجهش نشده‌ایم. شاید در ذهن ما، بعد غیریت ولایت، مفهوم مقابل ولایت، مثلاً اهل سنت بودن، ولایت مولا را با تأخیر پذیرفتن یا نپذیرفتن باشد؛ اما این نیست. نقطه مقابل ولایت، فردیت‌گرایی است. ولایت یعنی رسیدن به یک هویت جمعی. خدا رحمت کند آقای شهید ما را؛ یک تعبیری داشتند که خیلی این تعبیر دقیق است. اگر این تعبیر را کسی نفهمد، عمق غدیر را متوجه نمی‌شود. رفقا! جشن ما امروز از چه جنسی است؟ یک جنس جشن این است که تیم ما برنده شده است؛ جشن این را می‌گیریم که آقا نفر ما برنده شده است؛ در یک رقابتی، من دارم جشن می‌گیرم که تو این رقابت نفر من برنده است. خب، صرفاً دست‌افشانی و خوشحالی و… اما آقا می‌گویند غدیر، جشن تکلیف است. جشن یک تکلیف بزرگ است. خیلی خیلی بی‌معناست جمع شویم، دست‌افشانی کنیم، اطعام کنیم، شادمانی داشته باشیم، وقتی می‌رویم بیرون، کسی ازمان بپرسد تکلیف غدیر چی بود که شما برایش جشن گرفتید؟ برای چه تکلیفی دور هم جمع شدید؟ آن تکلیفی که این‌قدر دستور آمده است که بزرگ بدارید، چیست؟ امروز جشن تکلیف است؛ ما برای مکلف شدن به یک تکلیف این‌قدر خوشحالیم. و بعد، می‌شود کسی ۲۰ سال، ۳۰ سال، ۴۰ سال غدیر را جشن بگیرد، تکلیف غدیر را نداند؟ و این اشتباه منِ گوینده است که نیامده‌ام، عرض نکردم که ما امروز چه تکلیفی را باید جشن بگیریم. ## ولای عرضی؛ حقیقتِ مکتوم غدیر امروز می‌خواهم یک ذره آن تکلیف را باز کنم و عرضم را تمام کنم. ببینید، ما دو ولاء داریم. ولایت یعنی به هم پیوستن؛ ولایت یعنی پیوند خوردن. یک ولایت، ولایت بین ما و ولیّ خداست. یک ولایت دیگر، ولایت بین ماها با همدیگر است: «بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ بَعْضٍ»؛ ولایت عرضی. این ولاء عرضی است که باعث می‌شود اراده آن ولیّ خدا هم در طول، عملیاتی بشود. اگر این ولاء عرضی شکل نگیرد، این به هم پیوستگی اتفاق نیفتد، ولایت ولیّ خدا هم معطل می‌شود. تکلیف غدیر، حداکثری کردن این ولاء جمعی است؛ این به هم پیوستگی اجتماعی است. ما این تکلیف را در غدیر پیدا کردیم. هر کاری می‌توانید بکنید این ولایت عرضی برود بالا. مناسک امروز را ببینید؛ امروز در روایت دارد که روز مجاوره است، روز دیدار و زیارت کردن. روز مصافحه است، در آغوش کشیدن. روزی است که صفقه ید به هم بزنید، دست بدهید محکم. روز اخوت است. روزی است که کسی نباید سر سفره خودش بشینه. روزی است که اگر کسی قرض داره من طلبکارم، طلبش را ببخشم. روز قرض دادن به همدیگره؛ امیرالمؤمنین می‌گه امروز اگر کسی به دیگری قرضی بده، من ضامنم تو دنیا با برکتش برگرده، نشد اگر از دنیا رفت، این به گردن خداست که به او برگردونه در قیامت. روزی است که کسی نباید سر سفره خودش بشینه. روزی است که اگر کسی قرض داره، من طلبکارم، طلبش را ببخشم؛ روزی است که… یک روایت دارد امام هادی علیه‌السلام، خیلی عجیبه؛ می‌گه آقا غدیر، غدیر اگر خانه‌داری این خانه را برای اسکان به کسی بده، اینجا امیرالمؤمنین قسم می‌خوره که او را در مجاورت خودم سکنا می‌دم در جنت. مجموع این مناسک را شما نگاه می‌کنید، کنار هم می‌چینید، یعنی غدیر را یک ماکتی کن از زندگی‌ای که افراد به هم پیوسته دارند زندگی می‌کنند، عشق می‌کنند، تا روزهای دیگر زندگی هم همه دنبال غدیری بودن باشند. عشق غدیر، زیبایی غدیر، حلاوت غدیر، چنان در جانش بشینه هر روز دیگه هم می‌گه میشه امروز هم غدیر باشه؟ میشه امروز هم غدیر باشه؟ ## هویت جمعی؛ سرّ ظهور امام عصر (عج)

غدیر جشن تکلیف است؛ جشن تکلیفِ بالا بردن ولاء جمعی. عید است، نمی‌خواهم تلخش کنم؛ می‌گم و می‌گذرم. این ولایت، این به هم پیوستگی، سرّ ظهور است. حضرت فرمود: > «لَوْ أَنَّ أَشْیَاعَنَا وَفَّقَهُمُ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیْهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنُ بِلِقَائِنَا» [۱] > اگر شیعیان ما — که خدا خیرشان بدهد — توفیق اطاعت بهشان بده، «عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ»؛ این‌ها به یک هویت جمعی در وفای به عهد ما برسند… نماش هم این نیست که زیر یک سقف باشند، «عَلَى اجْتِمَاعٍ مِنَ الْقُلُوبِ»! اراده‌ها و قلوب‌شان کنار هم قرار بگیره در وفای به عهد ما، «لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْیُمْنُ بِلِقَائِنَا»؛ دلیلی نداره دیدار ما به تأخیر بیفته. عزیزم! گوینده! اگر فردا جمعه، عهد ظهور نیست، عهد وصال نیست، یعنی ما هنوز غدیری نشدیم. یعنی آن هویت جمعی در ما تبلور پیدا نکرده؛ ما هنوز درگیر فردیت‌هایمان هستیم. اینجاست که خیلی آدم نگران می‌شه که این همه جشن غدیر، پس چی شد ما به آن هویت جمعی نرسیدیم؟ یک مثال بزنم؟ خیلی مثال روبنایی است ولی دیگر زندگی‌هایمان است. یک ماه دیگر، دو ماه دیگر، فصل سرآمدِ اجاره‌خانه‌هاست در ایران. اگر منطق در جامعه‌ای این باشد که «من اگر رحم کنم، کسی به من رحم نمی‌کنه»، این جامعه خیلی با غدیر فاصله داره. اما اگر منطق این بود: «اِرحَم، تُرحَم»؛ رحم کن، برادرت است. رحم کن تا بهت رحم کنند. من تطبیق نمی‌کنم که وضعیت چطور است. اینجاست که آدم نگران می‌شه نکند ما غدیر را تبدیل کردیم فقط به یک‌سری مناسک؟ می‌دانید به مناسک تبدیل کردن یعنی چه؟ ما یک جایی از این تبدیل به مناسک کردن خورده‌ایم، آن هم در امر توحید است. طرف یقه پاره می‌کند برای توحید که: «آقا ضریح را نبوس، آقا مهر نگذار، آقا توسل نکن، توحید، توحید، توحید!» بعد می‌آیی در عرصه اجتماعی‌اش می‌بینی هیچ اثری از حکم الهی نیست. توحید را تبدیل کرده به مناسک و در محاصره مسجد. نکند غدیر را تبدیل به مناسک کنیم و در محاصره هیئت؟! غدیر یک فرهنگ است. غدیر یعنی بالا بردن ولاء طرفینی. آمد به امام باقر علیه‌السلام گفت فدادت بشم، اگر الان قیام کنی، جمعیت زیادی از کوفه برای نصرت شما بلند می‌شوند. حضرت فرمودند: یک آزمون اجتماعی بکنم شما را؟ الان شما این‌جوری هستید که برادر دست جیب برادر می‌کنه، نه این ناراحت می‌شه نه آن به فکر خیانت است؟ گفت فدادت بشم، ما برنامه‌ریزی می‌کنیم از هم بکنیم! حضرت فرمودند که شما چطور فکر کردید آستانه ظهور ماست؟ شما هنوز غدیری نشدید. شما که در امر مالی این‌قدر با هم بیگانه‌اید، قطعاً برای هم جان‌بازی نمی‌کنید، «فَإِنَّهُمْ بِدِمَائِهِم| أَبْخَلْ» [۲]. ما تا غدیری نشیم، مواجه نمی‌شیم با ظهور. این ولاء طرفینی خیلی مسئله مهمی است. ## غدیر؛ عید دخالت اراده مردم در امر سیاست آی یک چیزی می‌گم چون این کلمه را ما خیلی دست‌مالی کردیم، شاید در وهله اول ذهن‌های ما مأنوس نباشد، یک خرده حالمان را خراب کند، ولی اجازه بدهید این عرض گفته بشود. ما چند جور عید داریم در اسلام. یک عید، عید عبادی است؛ مثل عید فطر، مثل عید قربان. یک عید، عید موالید آل‌الله است؛ مثل اعیاد شعبانیه و این‌ها. اما امروز چه عیدی است؟ آقای شهید ما می‌فرمودند این عید، غدیر، عید دخالت اراده مردم است در امر سیاست. این یک عید سیاسی است. این یک عیدی است که جامعه در امر اجتماعی می‌آید همه اراده‌هایی را که غیر از اراده الهی است کنار می‌زند و در عرصه اجتماع و سیاستش، اراده ولیّ خدا را می‌خواهد اقامه کند. بعد چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر شد عید دخالت اراده مردم در امر سیاست با آن پیوندهای اجتماعی حداکثری، ما دیگر دچار فردیت‌گرایی نیستیم؛ می‌شیم یک هویت جمعی. این هویت جمعی خیلی مقاومتش می‌رود بالا. وقتی مقاومتش رفت بالا، قرآن می‌گوید امروز: > «الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ دِینِکُمْ» [۳] > دیگر ناامید می‌شوند آن کسانی که می‌خواهند دین را از شما بگیرند. مگه این جامعه به هم پیوسته را میشه از آرمان‌هایش دور کرد؟ مگه جامعه‌ای که این‌قدر پشت هم هستند، کسی می‌تونه شکست بده؟ «الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ دِینِکُمْ». آیا با غدیری که ما جشن می‌گیریم، با مدل جشن گرفتن ما در غدیر، دشمن از ما ناامید می‌شه؟ می‌گه این جشنی که این‌ها گرفته‌اند، دیگر من نمی‌توانم با این‌ها ضربه‌ای بزنم. «الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ دِینِکُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ» [۳]؛ حالا که غدیری شدید، حالا که این‌قدر به هم پیوسته‌اید، حالا که این‌قدر به هم وابسته‌اید، دیگر از کسی نترسید، فقط حواستان به من باشد. «فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ».